مالیات ارزش افزوده روی فاکتور فروش باید با وضعیت کالا، تخفیف و نوع صورتحساب یکی باشد. یک نرخ غلط روی یک ردیف، هم صورتحساب سامانه مودیان را به هم می‌زند هم اظهارنامه دوره را. این راهنما محاسبهٔ عملی روی فاکتور است؛ نه تئوری قانون به زبان بخشنامه.
ارزش افزوده روی فاکتور یعنی چه؟
برای کالای مشمول، مالیات از بهای کالا بعد از تخفیف ردیف حساب می‌شود و به جمع فاکتور اضافه می‌شود. خریدار مؤدی معمولاً این مبلغ را به عنوان اعتبار می‌خواهد؛ پس رقم شما باید با کارپوشه یکی باشد. اگر در فاکتور چاپی ۹ درصد باشد و در XML صفر، خریدار و سازمان هر دو شما را گیر می‌اندازند.
نقطهٔ اتصال، همان فاکتوری است که به سامانه می‌رود. مسیر صدور را در صورتحساب الکترونیکی و محل ثبت حسابداری را در دفتر مالی حسابیکس ببینید.
مشمول، معاف، صفر؛ روی کارت کالا قفل کنید
نرخ را صندوقدار نباید هر فاکتور حدس بزند. روی کالا مشخص کنید: مشمول با نرخ دوره، معاف، یا موارد خاص که باید با فهرست رسمی کالا یکی باشد. شناسه کالا و نرخ باید با هم بخوانند؛ جزئیات شناسه در شناسه کالا و خدمت است.
- کالای مشمول را صفر نفرستید تا «مشتری ارزان‌تر بخرد».
- کالای معاف را مشمول نکنید تا «فاکتور رسمی‌تر شود».
- فاکتور مخلوط کالاهای معاف و مشمول باید هر ردیف نرخ خودش را داشته باشد نه یک نرخ روی جمع.
تخفیف، هزینه ارسال و بسته ترکیبی
تخفیف ردیف معمولاً قبل از محاسبه مالیات همان ردیف اعمال می‌شود. تخفیف روی کل فاکتور را باید بدانید روی کدام ردیفها پخش می‌شود؛ وگرنه جمع مالیات با جمع ارسالی یکی نمی‌شود. هزینه ارسال اگر خدمت جداست، ردیف خدمت با شناسه و نرخ خودش می‌خواهد نه یک عدد ته فاکتور بدون هویت.
بسته ترکیبی «دستگاه + نصب»: نصب خدمت است. اگر کل بسته را یک کالا با یک نرخ بفرستید، هم شناسه دروغ است هم مالیات.
فاکتور رسمی، غیررسمی و نوع صورتحساب
آنچه مشتری «فاکتور رسمی» می‌گوید معمولاً یعنی صورتحسابی که در سامانه می‌نشیند و ارزش افزوده دارد. فروش نوع ۲ به مصرف‌کننده نهایی را با فروش نوع ۱ به شرکت قاطی نکنید. سیاست فروشگاه را بنویسید: کی فاکتور با جزئیات خریدار و مالیات جدا، کی فروش مصرف‌کننده. برای مغازه، حسابداری صنف همین تصمیم روزانه صندوق است.
کنترل قبل از ارسال و قبل از اظهارنامه
- جمع ردیف‌های مشمول × نرخ باید با فیلد مالیات سند یکی باشد؛ اختلاف ریالی را همان روز پیدا کنید.
- گزارش فروش مشمول، معاف و مالیات صادرشده را هفتگی با کارپوشه مقایسه کنید.
- برگشت از فروش باید مالیات را هم برگرداند؛ وگرنه اعتبار خریدار و بدهی شما می‌ماند. مسیر سند در اصلاحی و برگشت است.
- دوره ارزش افزوده را با تاریخ صورتحساب ببندید نه با تاریخ وصول چک.
مثال عددی ساده
یک ردیف: بهای ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال، تخفیف ردیف ۱۰٪، کالای مشمول ۹٪. بهای مشمول ۹۰۰٬۰۰۰ ریال، مالیات ۸۱٬۰۰۰ ریال، جمع ردیف ۹۸۱٬۰۰۰ ریال. اگر تخفیف را بعد از مالیات بزنید یا مالیات را روی ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ بگیرید، پیش‌نمایش سامانه با فاکتور چاپی یکی نمی‌شود. همین یک ردیف را در نرم‌افزار تست کنید و همان الگو را برای بقیه قفل کنید.
نرخ ۹٪ در این مثال آموزشی است؛ نرخ و معافیت دوره را از منبع رسمی همان سال بخوانید و در نرم‌افزار به‌روز کنید. سخت‌کد کردن نرخ در ذهن صندوقدار، بعد از تغییر قانونی، صدها فاکتور غلط می‌سازد.
سؤالات پرتکرار
مالیات را جدا در صندوق نقدی بگیرم و در سامانه صفر بفرستم؟
این کار یعنی دو روایت از یک فروش. کارپوشه و دفتر باید یک روایت داشته باشند.
پیش‌دریافت ارزش افزوده دارد؟
پیش‌دریافت را با فاکتور فروش قطعی قاطی نکنید. وقتی فروش قطعی شد، مالیات روی صورتحساب همان معامله می‌آید. سیاست را با حسابدار دوره خودتان یکی کنید.
خریدار می‌گوید فاکتور بدون ارزش افزوده می‌خواهد.
اگر معامله مشمول است، خواستهٔ خریدار قانون را عوض نمی‌کند. یا فروش را در چارچوب درست بزنید یا معامله را نپذیرید؛ مسیر سوم معمولاً در رسیدگی گران تمام می‌شود.
تغییر نرخ در وسط دوره را چطور اعمال کنیم؟
تاریخ صورتحساب مبناست. کالای فروخته‌شده قبل از تغییر با نرخ قبلی در سامانه مانده؛ فروش‌های بعد با نرخ جدید. فاکتورهای باز را یک‌به‌یک تعیین‌تکلیف کنید نه با یک دکمهٔ سراسری بدون کنترل.
جمع‌بندی
ارزش افزوده روی فاکتور از کارت کالا می‌آید، بعد از تخفیف ردیف حساب می‌شود، با شناسه و نوع صورتحساب می‌خواند و همان رقم به سامانه و اظهارنامه می‌رود. اگر این زنجیره در یک نرم‌افزار قفل شود، دوره مالیاتی دیگر محل کشف اختلاف صد فاکتور نیست.